Kunst of kitsch : Niet altijd duidelijk

Het woord kitsch komt oorspronkelijk uit het Duits en heeft als betekenis “Kunst die een minderwaardige kopie is van een origineel waardevol kunstwerk”. Kitsch zijn meestal kunstwerken (als men deze al kunst mag noemen) die afgeleid zijn van bekende werken maar die in grote hoeveelheden worden geproduceerd met meestal minderwaardige materialen.

Iemand die niet echt thuis is in de wereld van de kunst kan zich laten verleiden om bepaalde voorwerpen te kopen waarvan beweerd wordt dat ze een hoge geldelijke of culturele waarde hebben, terwijl het eigenlijk goedkope kopieën zijn van originele werken. Kitsch wordt gemaakt met slechts 1 doel, namelijk er zoveel mogelijk van verkopen tegen een zo goedkoop mogelijke prijs. Het is dan ook geen wonder dat tal van 2de hands sites en markten overspoeld worden met kitsch.

Kitsch heeft overigens geen enkele artistieke waarde omdat het “en masse” geproduceerd wordt waardoor het niet langer de identiteit van de kunstenaar draagt. U vraagt zich nu misschien af: hoezo kunstenaar? Inderdaad, veel van deze kitsch wordt wel degelijk door kunstenaars gemaakt maar in plaats van het bij slechts 1 origineel werk te houden laten sommige kunstenaars zich overhalen om hun werk in grote hoeveelheden te laten namaken omdat ze hierdoor sneller een bepaald bedrag kunnen verdienen.

Kunst is 1000 maal meer waard dan kitsch

Veelal gaat het bij kitsch ook over voorwerpen die op een bepaald moment populair zijn. Ze hebben geen diepgang en ze zijn niet representatief voor een kunstenaar zijn of haar talent. Veel kunstenaars willen zelfs niet dat hun naam verbonden wordt aan deze kitsch omdat dit hun carriere veel schade kan toebrengen.

De exacte herkomst van Kitsch is niet echt bekend. Zeker is wel dat rond de jaren 1860 de kunstmarkten in het Duitse Munchen plotseling overspoeld werden met goedkope, populaire, en goed verkopende schilderijen en tekeningen. De originele werken waarvan de kopieen gemaakt werden waren echter van een zeer goede kwaliteit en kon men echt wel als kunst bestempelen. Spijtig genoeg verloren deze originele werken een groot deel van hun waarde van zodra ze gekopieerd werden.

Kitsch werd gretig gekocht door de betere burgers die dachten dat ze hierdoor een hogere status zouden krijgen zodat ze korter bij de elite klasse zouden komen te staan. Dit had echter een omgekeerd effect waardoor tal van mensen die behoorden tot de elite zich gingen distantiëren van de betere sociale klasse. Kitsch werd hierdoor onlosmakelijk verbonden met een armoedige vorm van kunst die geproduceerd werd in ateliers waar alleen maar kopieerders aan het werk waren.

Het debat over het verschil tussen kunst en kitsch is nog lang niet over. Voor- en tegenstanders hebben reeds tal van boeken geschreven om het verschil duidelijk te maken, maar het is uiteindelijk aan de toeschouwer om uit te maken wat kitsch is.

Men zou kunnen argumenteren dat de kunstenaars uit de Barok periode ook schuldig zijn aan het maken van kitsch. Vele van hen imiteerde namelijk grote meesters, en toch resulteerde dit in op zichzelf staande meesterwerken die gelijkenissen vertoonden met vroegere werken van andere kunstenaars. Toch bestempelde men dit toen niet als kitsch.