Meubelen en kunst van vroeger tot nu

Meubelen zijn in de eerste plaats gebruiksvoorwerpen en worden zelden geassocieerd met kunst. Stoelen om op te zitten, kasten om spullen in op te bergen, tafels om maaltijden te nuttigen, enz. We gebruiken het allemaal, maar we staan er zelden bij stil wat de waarde er van is. Toegegeven, als u meubelen in een gewone meubelzaak koopt dan kan u moeilijk zeggen dat u kunst gekocht heeft.

Het kan echter zijn dat iemand die u kent zijn of haar huis vol met kunst heeft staan zonder dat u het weet. Wat nog erger is, is als de persoon zelf er niet van op de hoogte is. Ooit een paar meubelen gekregen van oma en opa, tja, dat is leuk. Maar het kan best zijn dat deze meubelen reeds vrij oud zijn. Soms vinden opkopers van inboedels woningen vol met kunst zonder dat iemand dit ooit heeft geweten.

Meubelen kan men beschouwen als decoratieve kunst. Maar ze zijn veel meer dan dat. Meubelen zijn tevens functioneel en niet zelden hebben ze een symbolische of religieuze waarde. Er kunnen tal van materialen gebruikt worden om meubelen te maken, maar wat belangrijker is is dat de meeste volkeren meubelen maken met de materialen die lokaal beschikbaar zijn, of die volgens aloude traditie nog steeds op dezelfde manier vervaardigd worden.

Niet alle meubelen zijn kunst

Denken we hierbij bijvoorbeeld aan meubelen in Japanse stijl, dan kan men haast niet anders dan bevestigen dat dit stuk voor stuk kunstwerken zijn. Toegegeven, ze zullen niet bij iedereen in de smaak vallen, maar de meeste kunstwerken doen dit zelden. Lokale cultuur speelt dus een belangrijke rol bij de vervaardiging van meubelen.

Dat men sommige meubelen zonder problemen kunst mag noemen bewijzen de vondsten van stenen meubelen die meer dan 5000 jaar oud zijn. Net zoals keramische vondsten als beelden en aardewerk van deze periode, zijn ook deze meubelen niet zelden rijkelijk versierd met symbolen en decoratieve insnijdingen. De maker moet over een goede dosis zelfbeheersing en geduld beschikt hebben om dergelijke versieringen aan te brengen. Dit mag men dan met recht en rede kunst noemen.

Later werd er meer gebruik gemaakt van hout dat versierd werd met mozaik inlegwerk. Dit was vooral het geval bij de oude Egyptische cultuur, in Turkije, bij de Romeinen, en bij de oude grieken. Meubelen werden pas later vervaardigd met het doel om deze als echte kunst te verkopen. Zo gebruikte men in de middeleeuwen veel eik om meubelen te maken dat rijkelijk versierd werd met tal van uitsnijdingen. Uitsnijdingen in kasten vertelden zelfs hele verhalen over succesrijke veldslagen.

Tijdens de Renaissance periode (14de en 15de eeuw na Christus) kan men spreken van een kentering op het gebied van design. Deze verandering merkte men ook op in Noord-Europa in de 15de eeuw. In de 17de eeuw werden meubelen zo mogelijk nog meer versierd. Kunstenaars lieten geen centimeter hout onbenut en kenmerkend voor deze periode is het overdadig gebruik van insnijdingen in de vorm van planten en bloemen. In het begin van de 18de eeuw maakte dan de Rococo stijl zijn intrede in West-Europa.

De nadruk op meubelen als kunst werd sterk gelegd in het begin van de 20ste eeuw met stijlen zoals het Modernisme, Art Deco, Bauhaus, enz. Iedereen heeft zijn eigen interpretatie van kunst. Zo ook voor meubelen die al dan niet kunst zijn. Over smaak valt nu eenmaal niet te twisten.