Oude schilderijen vertellen een verhaal

Oude schilderijen zijn objecten met een grote historische waarde die ons iets vertellen over het verleden. Oude schilderijen kunnen eveneens veel geld waard zijn, of een grote emotionele waarde hebben. Wat vast staat is dat oude schilderijen met de nodige zorg en voorzichtigheid moeten behandeld worden om er voor te zorgen dat ze hun waarde en schoonheid blijven behouden en dat ze niet beschadigd worden.

Oude schilderijen bestaan uit verschillende lagen verf dewelke op verschillende soorten ondergrond kunnen aangebracht zijn. Meestal is dit canvas (linnen of katoen) of hout wat eerst behandeld zal geweest zijn met een primer om een goede hechting van de verft te waarborgen. Vrijwel alle schilderijen werden afgewerkt met een laag vernis, vooral deze die gemaakt werden door belangrijke schilders. Oude schilderijen die door de hobby kunstenaar gemaakt werden hebben soms geen laag vernis om het schilderij te beschermen. Sommige van deze werken zijn zelfs niet voorzien van een primer waardoor de verf loslaat van de ondergrond. Dit zorgt er natuurlijk voor dat deze oude schilderijen zeer kwetsbaar zijn.

Zeer oude schilderijen blijven niet gespaard van de invloed van licht en lucht. Een veel voorkomend probleem is het verlies van kleur en het ontstaan van barsten in het werk. Dit hoeft op zich geen probleem te zijn, zolang de verf niet loslaat van de ondergrond. Wat echter een veel groter probleem is bij oude schilderijen is de verkleuring van de laag vernis. Hierdoor worden details moeilijk zichtbaar en zullen de kleuren veel van hun intensiteit verliezen. In zeer ernstige gevallen kan het werk zijn waarde verliezen doordat het spel van licht en schaduw zoals de kunstenaar het bedoeld heeft, niet meer zichtbaar zal zijn. Hierdoor verliest het schilderij zijn levendigheid en diepte.

Oude schilderijen moet men conserveren

Het is belangrijk dat oude schilderijen bij de juiste temperatuur en bij de juiste vochtigheidsgraad bewaard worden. Grote verschillen in temperatuur en vochtigheid gaan er voor zorgen dat het schilderij gaat uitzetten of krimpen. Bij oude schilderijen kan dit tot gevolg hebben dat de verf gaat loslaten van het canvas of dat het canvas zelfs loskomt van het frame. Ook scheuren in de verflaag of het canvas zijn mogelijk. Het beste is om de temperatuur en de vochtigheid zo constant mogelijk te houden.

Schilderijen gedijen goed in een omgeving de ook door mensen als aangenaam ervaren wordt. Dit wil zeggen bij een temperatuur tussen de 20 en 22 graden en bij een relatieve vochtigheid tussen 40 en 60 procent. Ook de ondergrond van het schilderij bepaald in grote mate hoe goed het werk bestand is tegen schommelingen in temperatuur en vochtigheid. Oude schilderijen op canvas zijn hier veel gevoeliger voor dan schilderijen op houten panelen. Hout heeft echter als grote nadeel dat het kan splijten wanneer de vochtigheid te laag is. Dit zal dan grote schade toebrengen aan het schilderij die moeilijk of zelfs niet te herstellen is.

Het is ook daarom dat de meeste musea grote sommen geld uitgeven aan een klimaatsysteem dat er voor moet zorgen dat de temperatuur en de vochtigheid zo constant mogelijk blijft. Bij het wisselen van de seizoenen kan zelfs dit klimaatsysteem het hard te verduren krijgen om de vooropgestelde waarden te handhaven. Meestal worden de temperatuur en de vochtigheid in de zalen dan zeer gelijkmatig en zeer traag aangepast aan het seizoen. Het is dankzij deze trage verandering dat de oude schilderijen de tijd krijgen om zich aan te passen zonder nadelige gevolgen.

Een museum zal een pas ontdekt werk in eerste instantie ook bij dezelfde condities bewaren als deze die waaraan het schilderij vele jaren werd blootgesteld. Zo zal men een schilderij dat lange tijd in een koude en vochtige omgeving beaard werd over een periode van meerdere maanden in een speciale kamer bewaren die zeer langzaam de temperatuur en vochtigheid op een ideaal niveau gaat brengen. Hierdoor worden beschadigingen door een plotselinge temperatuur- of vochtigheidswissel vermeden en krijgt het werk de tijd om zich aan te passen aan de nieuwe condities.

Zoals u ziet moeten oude schilderijen met de nodige zorg behandeld worden en kan men best het advies van een expert vragen voordat men een dergelijk schilderij gaat verplaatsen of gaat vervoeren. Als u een oud schilderij van zolder haalt en dit in de wagen zet om te laten schatten of restaureren, dan bestaat de kans dat u bij aankomst geen schilderij meer heeft maar een canvas met loshangende verf.